Eke Schins-Derksen: De route naar betere onderwijshuisvesting lijkt gevonden

Gepubliceerd op: 19 mei 2023
Wens en werkelijkheid
Alle bijna 9.300 schoolgebouwen moeten in de toekomst een prettig binnenklimaat hebben, circulair en inclusief gebouwd, modulair, adaptief en energieneutraal zijn, aldus minister van Onderwijs Dennis Wiersma half april in de Tweede Kamer. Voordat het zover is, moet er nog heel wat water door de Rijn stromen. Bijna de helft van de gebouwen voldoet niet. De gemiddelde school is veertig jaar oud, niet duurzaam, terwijl een nieuwbouwtraject gemiddeld acht jaar duurt, blijkt uit de sectorale routekaart van PO-/VO-Raad en VNG. Het Economisch Instituut voor de Bouw schat dat 20 procent van de schoolgebouwen in het primair onderwijs en 25 procent in het voortgezet onderwijs het allerlaagste G-energielabel hebben. Intussen eisen VNG en PO-/VO-Raad in een manifest jaarlijks 730 miljoen euro extra voor nieuwbouw en renovatie.
Complexe financiering
Met zoveel urgentie komt de SPRYG-studiedag Scholenbouw & Renovatie 2023 op 22 juni geen dag te vroeg. Dagvoorzitter Eke Schins-Derksen, sectorleider Onderwijs en Gezondheidszorg bij Arcadis, verwacht een boeiende middag met veel actualiteit. “Als er veel inhoudelijke discussie komt, is de dag voor mij geslaagd.” Ze legt uit dat onderwijshuisvesting complex is. “Het Rijk financiert het onderwijs, gemeenten financieren nieuwbouw, terwijl onderhoud bij de scholen zelf zit. Scholen zijn bovendien verantwoordelijk gemaakt voor onderhoud zonder extra geld te krijgen. Renovatie van scholen staat nu niet eens in de wetgeving; financieel is nu niemand hier verantwoordelijk voor. Dat verklaart ook het enorme achterstallig onderhoud.”
Oplossing
Het ministerie van Onderwijs, de onderwijsraden en gemeenten werken hard aan een oplossing, weet Schins-Derksen. “Er wordt langs twee lijnen naar oplossingen gezocht. Zo is er een aanvraag gedaan uit het Nationaal Groeifonds van 20 miljard euro. Met een eventuele bijdrage zullen dan leerlabs worden opgezet om bij (ver)bouw en verduurzaming meer met standaarden en parametrisch ontwerpen aan de gang te gaan. De bedoeling is dat in te zetten voor de hele sector. Of de aanvraag wordt goedgekeurd of afgekeurd, horen we in juni. Landelijk wordt gekeken naar meer programmatisch werken en een bouwcatalogus, zodat de vastgoedvragen anders in de markt worden gezet. De Taskforce Financiering Onderwijshuisvesting heeft gekeken naar de mogelijkheid hier institutioneel geld voor beschikbaar te maken.”
Unieke gebouwen
Hiermee zou je volgens de dagvoorzitter een flinke efficiencyslag kunnen maken. “Het kan naar verwachting goedkoper en sneller door de (ver)bouw te standaardiseren. Nu wordt veel tijd en geld verspild door telkens opnieuw het wiel uit te willen vinden. Met standaardisatie kunnen we dat voorkomen. Bij nieuwbouw of renovatie van een school is 80 procent standaard te organiseren en is 20 procent maatwerk. De schaarse vakmensen kunnen we vrijspelen voor dit maatwerk. De angst dat dit leidt tot uniforme gebouwen, is onterecht. Juist die 20 procent maakt unieke gebouwen en bepaalt de identiteit van een school.”
Wilt u meer horen van Arcadis-sectorleider Eke Schins-Derksen? En een compleet, actueel overzicht van scholenbouw en renovatie?Schrijf u dan in voor Scholenbouw & Renovatie 2023.
Geschreven door Martijn van Leeuwen voor SPRYG Real Estate Academy
Scholenbouw & Renovatie 2023
Op 22 juni was Eke Schins-Derksen dagvoorzitter bij de studiedag Scholenbouw & Renovatie 2023. Komt u ook naar de volgende editie van deze goedbezochte en zeer praktische studiedag? In 1 dag nemen dé experts u mee langs de belangrijkste facetten en ontwikkelingen in de bouw en renovatie van scholen voor toekomstbestendige onderwijshuisvesting.
Bekijk studiedag