SCHOLENBOUW
& RENOVATIE
2026

Welkom & inleiding

Dagvoorzitter Eke Schins-Derksen, sectordirecteur Rijksoverheid, onderwijs en gezondheidszorg  Arcadis, neemt u deze studiedag mee in de belangrijkste kansen, oplossingen en ontwikkelingen binnen onderwijshuisvesting. We kijken naar het maken van de juiste keuzes bij scholenbouw en het beter laten verlopen van processen voor zowel nieuwbouw als renovatie van onderwijsvastgoed.

Actuele ontwikkelingen inclusief onderwijs

Een goed schoolgebouw is optimaal ondersteunend aan het onderwijs, met een gezond binnenklimaat, duurzaam in gebruik én geschikt voor inclusief onderwijs. Wat vraagt dat laatste eigenlijk van het gebouw? Dat hoort u van Tanja van Nes, beleidsadviseur school en omgeving PO-Raad en VO-raad. Daarbij geeft ze ook een update van de huidige ontwikkelingen rond het programma van Eisen Frisse Scholen 2025 en het innovatieprogramma onderwijshuisvesting, dat voortkomt uit de groeifondsaanvraag. Dit programma beoogt al bouwend te leren hoe we beter, sneller en kostenefficiënter schoolgebouwen kunnen vernieuwen en renoveren.

Financieringsmogelijkheden met programmatische aanpak onderwijsvastgoed

Voor de renovatie of nieuwbouw van schoolgebouwen zijn aanzienlijke investeringen nodig. Uit onderzoek van de Taskforce Financiering Onderwijshuisvesting blijkt dat pensioenfondsen en institutionele beleggers vaak een programmatische aanpak als voorwaarde stellen. Zo’n aanpak maakt het mogelijk projecten te bundelen, kennis en ervaring te delen en efficiënt te werken. Bovendien leidt dit tot een lagere TCO (Total Cost of Ownership), waardoor middelen doelmatiger en circulair kunnen worden ingezet. Daniel van Dongen, financieel adviseur voor het Programma Onderwijshuisvesting (POHV) Invest-NL, licht toe welke voordelen een programmatische aanpak biedt voor het financieringsvraagstuk.

Aanpak en uitvoering van IHP

Een Integraal Huisvestingsplan (IHP) vormt een belangrijke leidraad voor investeringen in schoolgebouwen. Het zorgt voor een evenwichtige en beleidsmatige inzet van middelen en biedt een goed vertrekpunt om maatschappelijke en sociale opgaven te verbinden. Hoewel het IHP onmisbaar is, zijn er veel vragen over de praktische toepassing. Daarnaast wordt ingegaan op de recente ontwikkelingen rondom het nieuwe wetsvoorstel voor verbetering van de onderwijshuisvesting en wat dit betekent voor de rol van gemeenten en schoolbesturen. Waar moet een integraal en duurzaam huisvestingsplan aan voldoen? Hoe stel je het effectief op? Welke slimme en duurzame mogelijkheden zijn er voor de bouw en renovatie van onderwijsvastgoed? En hoe kom je snel, maar weloverwogen tot uitvoering? Wouter Houët, huisvestingsadviseur en partner HEVO, gaat in op deze vragen en neemt u mee in de nieuwste ontwikkelingen rond het IHP.

Van IHP naar scholenbouw in de praktijk

Met een nieuw Integraal Huisvestingsplan (IHP) zet Haarlemmermeer in op toekomstbestendige onderwijshuisvesting. De gemeente staat voor stevige keuzes rond groei, capaciteit, nieuwbouw en renovatie van schoolgebouwen. Tegelijk vraagt de sterke woningbouwontwikkeling om tijdige planning van nieuwe schoollocaties en een goede spreiding van voorzieningen over de gemeente. Iris Baars, portefeuillemanager gemeente Haarlemmermeer, vertelt hoe de gemeente deze opgave aanpakt en hoe het Integraal Huisvestingsplan richting geeft aan de ontwikkeling van scholen in de komende jaren. Ze gaat in op de samenwerking met schoolbesturen, de afwegingen tussen renovatie en nieuwbouw en de vertaling van beleid naar concrete schoolprojecten.

Circulaire scholenbouw: hoe financiële restwaarde het verschil maakt

Veel schoolgebouwen kampen met veroudering, een ongezond binnenklimaat en hoge energie- en onderhoudskosten. Tegelijk vraagt het Klimaatakkoord om ingrijpende vernieuwing: meer dan de helft van deze gebouwen moet in de komende jaren worden gerenoveerd of vervangen. Hoe maak je dat financieel haalbaar? Door in gemeentelijke verordeningen uit te gaan van een financiële restwaarde in plaats van af te schrijven naar nul, dalen de kapitaallasten aanzienlijk. Die ruimte maakt hogere investeringen mogelijk; en dus ook hogere circulaire ambities én meer duurzamere schoolgebouwen. Jim Teunizen, partner Alba Concepts, laat zien hoe gemeenten deze aanpak succesvol in de praktijk kunnen brengen.

Praktijkcase: Prefab en circulaire basisschool Wisperweide Weesp

De basisschool Wisperweide in Weesp is in minder dan tien maanden gebouwd met een circulair, prefab en biobased systeem. Deze modulaire aanpak, ontwikkeld binnen het Innovatie Partnership Scholenbouw ‑programma, biedt flexibiliteit, een gezond binnenklimaat en sterke toekomstbestendigheid. CircleWood werkt in een geïntegreerd ecosysteem samen met de gemeente en ontwerp- en bouwpartners om duurzame, waardevaste schoolgebouwen te realiseren. Door slimme energie-infrastructuur met lokale opslag en sturing wordt zelfs netcongestie opgelost. Zo ontstaat een school die niet alleen snel en verantwoord is gebouwd, maar ook klaar is voor de onderwijsvraag van morgen. Arne Balvers, directeur CircleWood, licht toe hoe deze modulaire en circulaire houtbouwaanpak in de praktijk wordt toegepast.

Renovatie van schoolgebouwen in de praktijk: lessen uit Hilversum en Bussum

Renovatie van schoolgebouwen vraagt om slimme keuzes en een integrale aanpak. Aan de hand van de praktijkcasus van de Hilversumse Schoolvereniging en renovatieprojecten in Hilversum en Bussum deelt Arthur van Kempen, senior projectmanager HEVO, de belangrijkste lessen en succesfactoren uit de praktijk. Hoe leidt een grondige programmaverkenning tot een gerichte aanpak van het gebouw? Hoe kunnen onderwijsdoelen en monumentale waarden elkaar versterken? En waarom blijkt een monumentale renovatie vaak beter haalbaar dan gedacht?

Parametrische nieuwbouw in scholen: het optimum ligt waar de eisen schuren

Schoolbesturen en gemeenten worden bij nieuwbouw geconfronteerd met prestatie-eisen die vaak op gespannen voet staan: Frisse Scholen klasse A, een sluitend budget, circulariteit en stedenbouwkundige randvoorwaarden. De klassieke aanpak van ontwerpen, doorrekenen en bijsturen leidt regelmatig tot compromissen en faalkosten die pas later zichtbaar worden.

Met parametrisch ontwerpen kunnen honderdduizenden ontwerpvarianten in samenhang worden doorgerekend, waardoor keuzes beter onderbouwd en processen efficiënter worden. Stefan van Loon, co-founder van Climetric, laat aan de hand van het Parametrisch Model voor het Innovatiepartnerschap Parametrisch Model Onderwijshuisvesting (IPOHV) zien hoe uiteenlopende eisen tegen elkaar worden afgewogen en hoe schoolbesturen en gemeenten gezamenlijk tot betere besluiten kunnen komen.