Marinda de Smidt: “Het stikstofakkoord haalt de vastgoedsector niet gelijk van het slot”

Een ontwikkelaar of eigenaar die zijn huiswerk over natuur, milieu en water niet goed doet, kan vertraging en rechtszaken verwachten. Dat betoogt jurist en SPRYG-docent Marinda de Smidt van Straatman Koster advocaten. “Natuurorganisaties en omwonenden volgen alles kritisch.”

Gepubliceerd op 31 augustus 2026

Dit jaar heeft SPRYG de nieuwe cursussen Natuur & Vastgoedontwikkeling en Water & Vastgoedontwikkeling gelanceerd. Hoofddocent Marinda de Smidt, zelf expert in milieu- en natuurbeschermingsrecht en projectontwikkeling, ziet natuur en milieu steeds bepalender factoren in (woning)bouwprojecten worden. “Of het nu gaat om stikstof, beschermde diersoorten, klimaatbestendigheid of drinkwatertekort gaat. Als een ontwikkelaar, eigenaar of gemeente zijn zaken niet op orde heeft, zullen tegenstanders dat aangrijpen om een project tegen te houden. In de cursussen brengen we de theorie naar de praktijk. Overheden en marktpartijen leren we waar ze tegenaan kunnen lopen, wanneer onderzoek nodig is, wat hun zorgplicht is, hoe te plannen en welke concrete stappen te nemen.”

Samenwerking opzoeken
Een veelvoorkomend probleem is dat ontwikkelaars er te laat achterkomen dat ze onderzoek moeten verrichten, verklaart ze. “Neem beschermde diersoorten. Een quickscan voldoet niet altijd; vaak is nader onderzoek nodig. Dat kan maanden duren als je bijvoorbeeld moet wachten op een broedseizoen. Als een project drie jaar on hold heeft gestaan, moet een ontwikkelaar het onderzoek bovendien actualiseren. Mijn juridisch advies is om de samenwerking vroeg op te zoeken. Ik zie gelukkig veel constructieve samenwerking tussen ontwikkelaars en provinciale ecologen. Vooraf een check doen bij deskundigen voorkomt ook veel ellende. Dan kan je vlot het traject doorlopen.”

Niet van stikstofslot
Het optimisme van de minister en marktpartijen over het recente stikstofakkoord deelt De Smidt niet volledig. “Stikstof blijft de bouwsector de komende jaren parten spelen, vrees ik. Versnelling is wel mogelijk, maar dan moet je heel goed je huiswerk doen. Positief boekhouden – de winst inboeken en ruimte uitgeven – kan nog steeds niet zomaar. Wie stikstofgebruiksruimte wil voor woningen, bedrijvigheid of industrie moet bewijzen dat de natuur deze ruimte niet nodig heeft om te verbeteren. Als een grote veehouderij rond een Natura2000-gebied stopt, is de vraag of je zomaar onmiddellijk mag bouwen. Als een aantoonbare verbetering van de natuurwaarden nodig is in een natuurgebied, kan dat pas na enige tijd zichtbaar zijn. Gelukkig zijn veel woningbouwontwikkelingen inpasbaar. Vooral grote infrastructurele en industriële projecten blijven er vermoedelijk nog wel enige tijd last van houden.”

Watervervuiling
Water noemt ze voor de vastgoedsector “een veelkoppig monster”. “In sommige gebieden kan de beschikbaarheid van drinkwateraansluitingen een groot probleem worden. Maar het gaat ook over waterveiligheid, klimaatopwarming, stijgende zeespiegel. Ook is drinkwater in toenemende mate vervuild en vergt het extra inspanningen om te zuiveren. De Europese kaderrichtlijn water verplicht Nederland uiterlijk 1 januari 2027 de ecologische waterkwaliteit op orde te hebben en waar nodig te hebben verbeterd. Door allerlei oorzaken waaronder mestlozingen in intensieve landbouwgebieden gaat dat hoogstwaarschijnlijk niet overal lukken. Het is te verwachten dat natuurorganisaties naar de rechter gaan om projecten tegen te houden of lozingen van industrie aan te pakken.”

Geleerde lessen
Wat kunnen cursisten dit najaar verwachten? “Bijzonder aan deze cursussen is dat we twee expertises samenbrengen: samen met een gastdocent vertel ik telkens zowel het juridische als ecologische en – in de andere cursus – het waterkundige verhaal. De cursussen maken we heel praktijkgericht. Na afloop kan een deelnemer met gedegen kennis plannen en schakelen. Die kan signaleren wat nodig is of niet, wat de beste strategieën zijn, welke expertise in te schakelen, wat de worst-case-scenario’s zijn. Je verplaatsen in de andere partij leer je hier ook. De goed beoordeelde eerste cursus had een leuke mix van marktpartijen, woningcorporaties en overheden die van elkaars standpunten leerden.”

U kunt de combi-cursus Natuur, Water & Vastgoedontwikkeling volgen met 100 euro korting! Bekijk hier het hele programma.

Natuur, Water & Vastgoedontwikkeling

Natuurtoetsen, beschermde soorten, stikstof én water vormen steeds vaker een knelpunt in de vergunningsfase van gebiedsontwikkeling. In 1 dag krijgt u een volledig overzicht van de juridische vereisten én praktische aanpak van ecologische onderzoeken en de impact is van het ‘water en bodem sturend’-beleid en de Kaderrichtlijn Water (KRW) op planvorming en vergunningverlening.

Bekijk programma