Karen te Boome (ProRail): “Gezamenlijk actieplan voor snellere ontwikkeling stationsgebieden hard nodig”

ProRail is de komende jaren een onmisbare partner in de verdichting van stationsgebieden en de gebiedsontwikkeling langs nieuwe spoorverbindingen. Cruciaal daarbij is dat iedereen water bij de wijn doet, stelt directeur Stations Karen te Boome. “Als iedereen voor 100 procent zijn eigen belang nastreeft, gaat niks door.”

Gepubliceerd op 9 september 2025

Wie wil ontwikkelen in een stationsgebied kan niet om ProRail heen. Samen met NS Vastgoed bezit ProRail veel grond langs het spoor en rondom stations, vertelt directeur Stations Karen te Boome. “ProRail is de op twee na grootste grondbezitter van Nederland. Ga maar na: 7.000 km spoor met aan weerszijden 11 meter grond is van ons. Ook bezitten we het leeuwendeel van de 398 stations. NS Vastgoed is weer eigenaar van  zo’n 75 stations(hallen) met commerciële voorzieningen. ProRail verkoopt geen grond meer langs het spoor. We verlenen wel bouwvergunningen en opstalrechten aan ontwikkelaars.”

Opgave ProRail
ProRail staat de komende jaren voor een enorme bouwopgave, verklaart Te Boome. “Onze hoofdtaak is te zorgen voor goede spoorverbindingen en goede, veilige stations. Sommige stations barsten uit hun voegen. Zo zijn de perrons en stijgvoorzieningen van Leiden Centraal te klein voor het huidige aantal reizigers dat nog altijd groeit. Het spoor van de Oude Lijn tussen Leiden en Dordrecht willen we ook aanpakken. Maar ook buiten de G5 en G20 is werk aan de winkel. Zo is het werk aan de toekomstige Nedersaksenlijn tussen Enschede en Groningen opgestart, nu de Lelylijn mogelijk niet doorgaat. Bovendien rekenen we op aanpassingen van spoorlijnen en stations die Defensie nodig heeft om groot militair materieel te vervoeren naar het oosten.”

Zowel in als buiten de Randstad
Niettemin speelt ProRail samen met NS Vastgoed een cruciale rol in gebiedsontwikkelingen in stationsgebieden, legt ze uit. “We werken graag mee aan multifunctionele ontwikkelingen. Hoe meer mensen er wonen, werken en verblijven in stationsgebieden, hoe meer treinreizigers en hoe duurzamer een stad wordt. De spoorbouwmeester noemt dit ook wel verstandig verdichten. Een stad kan dan de parkeernormen verlagen en parkeerterreinen vervangen voor groen of voorzieningen. Niet alleen in de grootste stationsgebieden maar juist ook op rustige locaties om de tegenspits te organiseren. Als we daar werkvoorzieningen en scholen realiseren, ontlasten we overvolle stations in de Randstad. Langs de Nedersaksenlijn wordt woningbouw aantrekkelijk. Zestig stations scoren bovendien slecht op sociale veiligheid; mixed-use vastgoed geeft reuring en zorgt voor een aantrekkelijk en veilig stationsgebied.”

Complexe cases
De praktijk is evenwel vaak weerbarstiger dan de papieren werkelijkheid, ervaart ze. “Met zoveel belanghebbenden is zelfs een stationsuitbreiding al heel ingewikkeld. Iedereen ziet bijvoorbeeld dat Leiden Centraal beter moet. Maar we hebben ook te maken met het naastgelegen ziekenhuis, universiteit, busbedrijf en gemeente die ook hun eigen belang nastreven. We willen alles op een klein oppervlak, de kosten nemen door dat meervoudig gebruik enorm toe. ProRail hoeft geen architectonisch statement als Rotterdam CS, ondanks dat dat wel mooi is meegenomen, want mensen worden ook blij van iets moois. We willen gewoon een goed functionerend en sociaal veilig station. Als iedereen voor 100 procent zijn eigen belang nastreeft, gaat niks door. Als we dat terugschroeven naar 80 procent kunnen we projecten vlottrekken en afbouwen.”

Actieplan maken
Het SPRYG-evenement Stationsgebieden 2025 biedt volgens haar een uitgelezen kans om nader tot elkaar te komen. “Daarom ben ik als directeur aanwezig; om marktpartijen en overheden te spreken en te begrijpen. Laten we op een aantal cruciale locaties in en buiten de Randstad zo snel mogelijk in overleg gaan, alle kaarten eerlijk op tafel leggen en vaart maken. Een onafhankelijke regievoerder is ook nodig. We kunnen een voorbeeld nemen aan het stikstofdossier, waar natuurlijke tegenstanders als boeren en milieubeschermers deze zomer gezamenlijk een actieplan hebben opgesteld. Wat mij betreft gaan we met zijn allen op de hei zitten en pas vertrekken als er witte rook is.”

Bekijk hier het hele programma van 30 september 2025.

Geschreven door Martijn van Leeuwen voor SPRYG Real Estate Academy

Stationsgebieden 2025

Schrijf u ook in voor onze studiedag Stationsgebieden 2025 op 30 september in Den Haag! In 1 middag presenteren o.a. Karen te Boome (ProRail), alsmede de Spoorbouwmeester, NS Stations, Ministerie van VRO en diverse gemeenten en ontwikkelaars hun visies, plannen en ambities voor levendige, toekomstbestendige stationsomgevingen. Komt u ook netwerken?

Bekijk programma