Vergunningenstop woningbouw dreigt door onduidelijkheid rond Omgevingswet

Jur van der VeldeOmgevingsplandeskundige Jur van der Velde maakt zich zorgen. Een kink in de kabel dreigt doordat veel gemeenten nog onvoldoende kennis van omgevingsplannen hebben. Van der Velde spiegelt wat de komende tijd kan gebeuren. “Met een groot woningtekort en een enorme klimaatopgave kan Nederland zich geen stilstand permitteren.”

Gepubliceerd op 25 augustus 2022

Weerbarstige praktijk
De instrumenten van de Omgevingswet zouden urgente opgaves als woningbouw, klimaatadaptie en energietransitie moeten versnellen. De praktijk is echter weerbarstiger dan de theorie, denkt Jur van der Velde. Hij is adviseur omgevingsrecht, medeauteur van het boek ‘Werken met de Omgevingswet’ en promotieonderzoeker aan de Rijksuniversiteit Groningen. En niet toevallig dit najaar ook dagvoorzitter en spreker bij respectievelijk de SPRYG-studiedagen Omgevingsplan 2022 en Omgevingsvergunning 2022. Van der Velde maakt zich met name zorgen over de implementatie van het omgevingsplan.

Groen licht
“Het is een heel ingewikkelde wetgevingsoperatie, waar de Rijksoverheid zich wat op verkeken heeft. Toch ga ik ervan uit dat de wet op 1 januari in werking treedt. Maar echte zekerheid krijgen we pas in oktober. Dan moet blijken of de Eerste Kamer de inwerkingtreding laat doorgaan of dat de minister van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening alsnog wordt teruggefloten. Of de Senaat ermee instemt hangt met name af van het oordeel van het Adviescollege ICT-toetsing. Dat onderzoekt de problemen met het complexe Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). In de praktijk werkt het DSO namelijk nog niet optimaal. Er zijn ook andere zorgen. Zo is het de vraag of gemeenten en andere partijen voldoende zijn voorbereid.”

Overgangsrecht
Tijdens de studiedagen zal Van der Velde de meest actuele stand van zaken rondom het omgevingsplan duiden. De deelnemers – afkomstig uit markt én overheid – zal hij helpen met het opstellen en het uitvoeren van een omgevingsplan en met het maken van een keuze welk instrument in te zetten: bestemmingsplan, omgevingsplan of wellicht een tijdelijke, alternatieve maatregel. “Veel marktpartijen en overheden weten niet met welk instrument ze moeten werken, nu er nog onzekerheid is over de invoeringsdatum. Momenteel wordt overigens in de praktijk nog veel gekozen voor het vertrouwde bestemmingsplan.”

Raad van State
Van der Velde ziet nog aardig wat beren op de weg. “Als overheden er onvoldoende in slagen een solide, tijdelijk omgevingsplan op te stellen en niet de vergunningsaanvragen op een juiste wijze kunnen toetsen, is het risico dat de boel vastloopt. Met een woningbouwopgave van 1 miljoen, een enorme klimaatopgave en energietransitie kan Nederland zich dat niet permitteren. Bovendien worden er steeds vaker en meer bezwaren tegen activiteiten in de fysieke leefomgeving gemaakt. Onder de Omgevingswet zal dit, zeker in het begin, niet anders zijn ondanks dat meer wordt ingezet op participatie. Ook de Raad van State heeft hiervoor gewaarschuwd.”

Hoge werkdruk
Dat bij invoering van de Omgevingswet alles vlekkeloos zal verlopen, is volgens hem een illusie. “Gemeenten hebben de afgelopen jaren naar eer en geweten hun best gedaan zich erop voor te bereiden. Maar de waarheid is dat veel gemeenten en de ondersteunende bureaus helaas nog niet klaar zijn. Belangrijk knelpunt is de capaciteit die vereist is voor een goede implementatie. Veel gemeenten en bureaus hebben die niet. Onder de hoge werkdruk is vaak alleen tijd voor het gewone werk.”

Trial & error
Bovendien begint iedereen blanco, vult hij aan. “Het opstellen van omgevingsplannen en omgevingsvergunningen, criteria, regelgeving: alles is nieuw. Er volgt onvermijdelijk een periode van trial & error. Zolang de uitvoering van maatschappelijke projecten van ons land niet stil komt te liggen, is dat niettemin te billijken. Hopelijk kunnen we tegen 2030 zeggen dat we met ons allen de Omgevingswet onder de knie hebben en dat de wet een verbetering is ten opzichte van het huidige stelsel. Beide studiedagen van SPRYG zullen hopelijk een bijdrage leveren aan een goede implementatie van de Omgevingswet.”

Jur van der Velde (Interra) spreekt dit jaar op onze studiedag Omgevingsvergunning NL 2022 en is dagvoorzitter bij de studiedag Omgevingsplan NL 2022.

Omgevingsvergunning NL 2023

Jur van der Velde was spreker op onze studiedag Omgevingsvergunning NL 2022. In 1 dag door dé omgevingsexperts en koplopers een actueel overzicht van alle relevante aspecten van de nieuwe Omgevingswet. Denk aan omgevingsplan, DSO, Wkb en participatie. Incl. nieuwste ervaringen. De nieuwe editie vindt plaats op 6 april 2023.

Bekijk studiedag

Omgevingswet 2023

Na zo’n twaalf jaar van politieke besluitvorming en vijf keer uitstel is het op 1 juli 2023 eindelijk zo ver; de Omgevingswet wordt ingevoerd. Vanaf die dag moet het voor burgers en bedrijven eenvoudiger zijn om vergunningen aan te vragen voor activiteiten in de fysieke leefomgeving. Waar overheden tot nu toe plannen moeten toetsen aan 26 wetten en veel uitvoeringsbesluiten over zaken als geluids- en geurhinder, milieu-impact, ruimtebeslag, bouwhoogte, veiligheid en natuur, worden die dan vervangen door één wet en vier uitvoeringsregelingen. Op onze studiedagen daarover krijgt u een actueel overzicht.