Bert D’hondt (Embridge) over nieuwe Vlaamse MER-regels

Sinds 1 december 2025 zijn in Vlaanderen nieuwe regels over milieurapportering van kracht. Hoewel de hervorming was bedoeld om de procedures voor milieueffectrapportage duidelijker, consistenter en efficiënter te maken, betekenen ze op verschillende punten ook een verstrenging.

Gepubliceerd op 19 januari 2026

Meer duidelijkheid, maar niet minder werk door nieuwe regels
“De als ‘strenger’ op te vatten regels betreffen het wegvallen van de mogelijke ontheffing van de project‑MER‑verplichting, een meer uniforme en diepgaandere screening van de milieueffecten, een grotere verantwoordelijkheid voor lokale besturen en een versterkte kwaliteitsbewaking via het nieuw opgerichte Vlaams Expertisecentrum m.e.r.,” legt Bert D’hondt uit. Als juridisch manager bij milieu- en studiebureau Embridge Belgium is hij aangetrokken als docent voor een deel van de opleiding project-m.e.r. voor Vastgoed, die SPRYG Real Estate Academy op 5 maart organiseert in Antwerpen.

Vlaams Expertisecentrum Milieurapportage
“De Vlaamse overheid centraliseert haar expertise in het Vlaams Expertisecentrum Milieueffectrapportage, de opvolger van het Team Mer. Dit centrum moet de begeleiding, ondersteuning en digitalisering van het MER-proces centraliseren en optimaliseren. Het zal hooguit nog een kwaliteitsadvies uitbrengen. De echte beslissingsbevoegdheid komt bij de lokale vergunningverlenende te liggen.”

Rechtszekerheid versterkt
“Doel van de nieuwe wetgeving is meer duidelijkheid en rechtszekerheid te scheppen. Ze brengt een project-m.e.r.-screening terug naar de essentie en vereenvoudigt dit instrument. Zo wordt sneller duidelijk of er al dan niet een project-MER moet worden opgesteld. Zodra al uit een beperkt onderzoek zou blijken dat er aanzienlijke milieueffecten mogelijk zijn, is het opstellen van een project-MER door een erkend MER-coördinator en MER-deskundigen vereist.”

Bredere benadering
“De aandacht van de milieueffectenrapportage verschuift van louter milieugerichte analyse naar een brede, geïntegreerde benadering. Daarbij groeit de focus op sociale effecten, participatie en duurzame ontwikkeling. Op middellange tot lange termijn verwacht ik in navolging van beleidskeuzes en eventuele extra regelgeving een almaar grotere focus op aspecten zoals gezondheid, klimaat, sociale veiligheid, leefbaarheid en toegankelijkheid. Ik verwacht dat door het centrum geadviseerde lokale besturen zullen aansturen op integratie van meer diepgaande onderzoeken in de studies. Deze verschuiving laat zich op vandaag in de praktijk nog niet één op één vertalen in de finale nota’s en milieueffectrapporten die worden opgesteld.”

Minder papier
De nieuwe regelgeving zet ook sterk in op digitalisering. “Zo is er de mogelijkheid om voor de opmaak van een m.e.r.-screening een tool te gebruiken, gebaseerd op de aanduiding van het projectgebied en specifieke thematische deelvragen rond onder meer mobiliteit, lucht, geluid en trillingen en biodiversiteit. Aan de hand hiervan wordt geëvalueerd of heen project aanzienlijke de aanduiding effecten zou kunnen hebben. Dit kan een pluspunt vormen voor kleine projecten, maar de tool genereert gestandaardiseerde conclusies. Dit beperkt de flexibiliteit.”

“Voor projectontwikkelaars vergt de naleving van de nieuwe regels meer voorbereidend werk voor hun vergunningsaanvragen. Dit is vooral zo voor grotere stadsontwikkelingsprojecten, zoals bij de aanpak van het onderzoek van de verschillende disciplines en de als gevolg van het project meest waarschijnlijke milieueffecten. Dit vanwege de noodzaak om bepaalde disciplines uitgebreider te onderzoeken via metingen of tellingen.”

Evaluatie na drie jaar
“De tijd moet uitwijzen wat dit in de praktijk zal betekenen. We vermoeden dat er een groter werkvolume zal worden gecreëerd en, daaraan gekoppeld, ook meer verantwoordelijkheid voor de opmaak van kwalitatieve screenings. Concreet: de afgeleverde dossiers moeten inhoudelijk sterker onderbouwd worden. Ik denk niet dat studiebureaus hun werkwijze zullen moeten aanpassen. Projectontwikkelaars zullen wel nog steeds bij ons moeten aankloppen voor de nodige expertise.”

“Wat betreft doorlooptijd zie ik op het eerste gezicht geen grote (positieve) wijzigingen in vergelijking met de vroegere procedures. Bovendien blijven de door lokale besturen en het centrum te respecteren termijnen ook nu loutere ordetermijnen. Aan de overschrijding ervan zijn geen gevolgen gekoppeld. Het is wel de ambitie om na drie jaar, waarin is voorzien in de ontwikkeling van de dienstverlening door het centrum en die van extra digitale tools, de nieuwe regelgeving te evalueren en zo nodig bij te schaven.”

Vlaanderen geen voortrekker
“Met de nieuwe regelgeving doet Vlaanderen niet aan ‘gold plating’: we gaan hier niet verder dan wat de Europese Unie haar lidstaten oplegt. Ze schrapt integendeel de procedurele verplichtingen en bepalingen die niet vereist zijn vanuit de Europese richtlijnen én in de praktijk administratieve lasten inhouden en die ook niet leiden tot een betere afweging en integratie van milieueffecten in het besluitvormingsproces.”

Praktijkcases
“In de SPRYG-opleiding Project-MER voor Vastgoed breng ik een actueel overzicht van de juridische verplichtingen én praktische aanpak van de milieueffectrapportage, van de opmaak van een project-m.e.r.-screening of de opmaak van een volwaardig project-MER tot vergunningsbeslissing. Waar mogelijk licht ik de theorie toe met praktijkcases. Dat is niet alleen voor projectontwikkelaars nuttig, maar ook voor milieudeskundigen.”

Bekijk hier het hele programma van de opleiding.

Geschreven door Koen Mortelmans voor SPRYG Real Estate Academy

cursus Project-MER voor Vastgoed

Wilt u een persoonlijke uitleg van alle ins and outs rond de Project-MER van Bert D'hondt en zijn collega's? Dat kan met onze gelijknamige cursus. In 1 opleidingsdag krijgt u een actueel overzicht van de juridische verplichtingen én praktische aanpak van Project-MER. U leert stap voor stap hoe u dit kunt aanpakken: van screening tot vergunningsbeslissing.

Bekijk programma