Prof. Marjolein Dieperink over aankaarten netcongestie: Verenigd kan vastgoedsector sterkere vuist maken

De netcongestie is voorlopig niet opgelost, waarschuwt AKD-energiejurist en bijzonder hoogleraar Marjolein Dieperink. Ze raadt projectontwikkelaars daarom aan het heft in eigen hand te nemen. “Je kan naar de rechter stappen, maar het is beter om zelf een energiecoöperatie op te richten.”

Gepubliceerd op: 14 mei 2024

Steeds meer ontwikkelaars van vastgoed en wind- en zonneparken zien hun projecten spaak lopen op de netcongestie. Op de nieuwste capaciteitskaart van Netbeheer Nederland overheerst – afgezien van een gebied onder Den Haag en rondom Rotterdam – de kleur oranje en rood van beperkte of helemaal geen nieuwe capaciteit op het stroomnet. Op dit moment staan zo’n 10.000 partijen op een wachtlijst voor een nieuwe aansluiting. De capaciteit om duurzame stroom op het net te leveren is er evenmin, met een wachtlijst van eveneens ruim 10.000 aanvragers.

Geen paniek
Energieadvocaat Marjolein Dieperink wil benadrukken dat de soep meestal niet zo heet wordt gegeten als opgediend. Dieperink is behalve partner en advocaat bij AKD sinds 2022 ook bijzonder hoogleraar Klimaatverandering en Energietransitie aan de Vrije Universiteit Amsterdam. Eind juni is ze bovendien een van de sprekers op de SPRYG-studiemiddag Netcongestie & Vastgoed 2024. “Wie een brief krijgt van de netbeheerder dat er geen plek meer is op het stroomnet, hoeft niet direct in paniek te raken. Vaak blijkt het te gaan om een korte stroompiek, die geen belemmering hoeft te vormen voor een nieuwe of zwaardere aansluiting.”

Afstemmen vraag en aanbod
Toch erkent ze dat het probleem voorlopig alleen maar zal groeien. “Voor ontwikkelaars is er geen quick fix. Netbeheerders investeren weliswaar tientallen miljarden euro’s om het energienet uit te breiden en te verzwaren. Maar landelijk kunnen we de echte vruchten daarvan pas vanaf 2030 plukken. Tot die tijd moeten zowel bedrijven als energiebeheerders slimmer met energie omgaan. Omdat vraag en aanbod niet goed op elkaar zijn afgestemd, is het Nederlandse energienetwerk inefficiënt. Stel een betonfabriek in Limburg heeft een productiepiek, moet al die energie uit Groningen komen. Als die energie uit de regio zou komen, blijft er veel meer capaciteit over op het net.”

Lokaal netwerk: energiecoöperatie
In die regionale of lokale oplossing moeten ook projectontwikkelaars het zoeken, stelt Dieperink. “Ga eerst na of vraag en aanbod beter met elkaar in balans kunnen worden gebracht. Richt anders een eigen energiecoöperatie op. Dankzij de vele zonnepanelen en windparken wordt er lokaal enorm veel stroom opgewekt. Op bedrijven- en kantorenparken met daken vol zonnepanelen kan dat stroomoverschot onderling worden verdeeld. Een bedrijf of ontwikkelaar die zich daarbij aansluit, is dan niet meer afhankelijk van een netbeheerder.”

Voorrang ziekenhuizen
Een advocaat inschakelen kan volgens haar ook effectief zijn. “Veel marktpartijen zijn daarvoor huiverig, omdat ze afhankelijk zijn van maar een netbeheerder en geen ruzie willen. Toch grijpen steeds meer bedrijven naar juridische middelen. Ze vinden het onterecht dat ze niet horen of ze voorrang krijgen of wanneer ze überhaupt aan de beurt zijn. Zelf vind ik het ook principieel niet in de haak dat bedrijven maanden of soms jaren in het ongewisse worden gelaten. Regelmatig krijg ik die informatie wel boven water en blijkt er toch nog een plekje te zijn. Gelukkig heeft ook de ACM onlangs bepaald dat netbeheerders moeten prioriteren: instellingen als ziekenhuizen krijgen voortaan voorrang, gevolgd door woningen en scholen.”

Op de SPRYG-studiemiddag hoopt Dieperink dat de vastgoedsector zich verenigt rondom dit thema. “Momenteel voer ik tal van individuele rechtszaken namens bedrijven. Hoewel dat voor een vastgoedpartij een prima optie kan zijn, is het effectiever om samen op te trekken. Alleen op die manier kan de sector naar netbeheerders een sterkere vuist maken.”

Geschreven door Martijn van Leeuwen voor SPRYG Real Estate Academy

Marjolein Dieperink spreekt op onze studiemiddag Netcongestie & Vastgoed 2024. In 1 middag inzicht én grip op netcongestie. Bekijk hier het programma.

Netcongestie & Vastgoed 2024

Door de snelgroeiende energietransitie staat ons elektriciteitsnet extreem onder druk. Met flinke vertraging, kostenoverschrijding en zelfs uitstel van vastgoedprojecten tot gevolg. Hoog tijd voor actie! Hoe gaan we om met de uitdagingen van netcongestie? Wat zijn de oplossingen om toch te kunnen doorbouwen? Waar liggen zelfs kansen? Dat hoort u op 26 juni.

Bekijk programma