Prof. Friso de Zeeuw: “Nota Ruimte moet korter, scherper en beter onderbouwd”

Friso de Zeeuw is niet erg onder de indruk van de ontwerpnota Ruimte. De TU Delft-professor geeft een 6 als voorlopig rapportcijfer. Hij mist vooral een financiële onderbouwing en concrete aanpak. Bovendien waarschuwt De Zeeuw dat de politieke koers rond woningbouw nog niet volledig is bepaald. “De weerzin onder de hoogstedelijke elite tegen buitenstedelijk bouwen blijft enorm.’’

Gepubliceerd op 19 januari 2026

De emeritus-hoogleraar Gebiedsontwikkeling is blij dat het Rijk ‘eindelijk weer’ een ruimtelijke visie in de volle breedte heeft. “Vinex dateert al van een generatie geleden. Maar deze ruimtelijke bijbel van 350 pagina’s is te wijdlopig. Ook wordt de hoe-vraag nauwelijks beantwoord. De nota leunt onder meer op VISTA, ofwel versterken, initiëren, stimuleren, transformeren en accommoderen. Deze vijf ontwikkelstrategieën worden toegepast op dertig regio’s. Maar dat is een clichébenadering die inhoudelijk niet goed wordt uitgewerkt en geen financiële basis heeft met regionale gebiedsgerichte budgetten.”

Onrealistisch
De Zeeuw heeft ook twijfels over de gekozen regioverdeling en de geambieerde ontwikkelstrategie. “In een regio moeten de sleutelspelers elkaar kennen. Dat is het geval in Twente en Noord-Holland Noord. Maar een regio als Zuidelijke Randstad is veel te groot en onderling te verschillend. Daarnaast is de economische schaalsprong die de opstellers willen initiëren voor Zuid-Limburg onrealistisch. Zuid-Limburg zou dan een enorme economische opmars moeten doormaken, terwijl die de afgelopen decennia zeer matig was. Dat vergt dus een enorme inspanning van het Rijk, maar zolang daarover niets in de nota staat is het een luchtkasteel.”

Regionale investeringsagenda
De auteurs moeten wat hem betreft ‘wieden’ in deze conceptnota en zich richten op hoofdzaken. “Ze moeten VISTA schrappen en per regio een uitvoerings- en investeringsagenda maken. Die opzet van zo’n aanpak ligt al klaar, want in 2020 heb ik het idee met hoogleraar Gebiedsontwikkeling Co Verdaas en Tom Daamen uitgewerkt. In de ontwerpnota is de evidente invloed van de BBB zichtbaar; we moeten vooral afblijven van de landbouwgebieden. Het nieuwe kabinet gaat daar zeker andere keuzes in maken en mobiliteit en infrastructuur beter adresseren. Er is een enorm geldtekort om nieuwe woongebieden te ontsluiten; van de huidige 500 miljoen euro Rijksgeld moeten we jaarlijks naar minstens 1,5 miljard euro.”

Nieuwe minister
Met een knipoog stelt de Zeeuw dat het ‘volkomen terecht’ is als hij de nieuwe woonminister wordt. “Maar ik gok op Hans Vijlbrief. Hij heeft D66 overtuigd af te stappen van de absolute focus op kleine stedelijke appartementen en nu ook in te zetten op uitleglocaties. Met hun pleidooi voor nieuwe steden slaat D66 wel enigszins door. Die strijd is evenwel nog niet gestreden. De Rijksbouwmeester koerst nog steeds op stedelijke appartementen en optopping, woningsplitsing en mantelzorgwoningen in de tuin als voornaamste oplossing van de wooncrisis. De weerzin van hem en veel geleerde dames en heren tegen buitenstedelijk bouwen blijft enorm.”

Scherper en beter
De emeritus-hoogleraar kijkt uit naar de SPRYG-studiedag Nota Ruimte 2026, waar hij dagvoorzitter is. “Ik ben blij met de prominente sprekers, zoals de Ymere-directeur, Dura Vermeer-divisiedirecteur en Enschedese wethouder. Dat zijn praktijkmensen die de deelnemers uit eerste hand kunnen vertellen hoe de doorwerking van de nota naar de regio’s is. Ook de inhoudelijk coördinator van de nota van het Rijk zal spreken. Natuurlijk ga ik een beetje prikken. Wie weet kunnen we er inhoudelijk wat uitslepen en de nota scherper en beter maken voordat die rond medio 2026 definitief is.”

Verdieping
Daarnaast zorgt Friso ook voor verdieping van het vakgebied. “In de SPRYG-masterclass Zo Werkt Gebiedsontwikkeling! belicht ik als docent actualiteiten en trends. Welke ontwikkelingen moeten we serieus nemen en welke zijn een beetje mode? Het leukste vind ik de interactie met de groep – vaak jonge professionals – en het uitpluizen van concrete casussen. Daar komen altijd nieuwe inzichten uit – ook voor mij – die deelnemers kunnen toepassen in de praktijk.”

Bekijk hier het programma van het Congres Nota Ruimte 2026 en de Masterclass Zo Werkt Gebiedsontwikkeling!

Geschreven door Martijn van Leeuwen voor SPRYG Real Estate Academy

Congres Nota Ruimte 2026

Op 1 april organiseren we het Congres Nota Ruimte 2026, onder leiding van Prof. Friso de Zeeuw. Met o.a. Ministerie van VRO, PBL, Neprom en unie van waterschappen. Ontdek de outlines en uw vastgoedkansen in 1 actuele middag!

Bekijk programma

Masterclass Zo Werkt Gebiedsontwikkeling!

Les van dé gebiedsexpert! Met deze masterclass van o.a. Prof. Friso de Zeeuw krijgt u in 1 middag een actueel totaaloverzicht van alle processen, rollen, samenwerking en bestuur rond gebiedsontwikkeling. Met scherpe duiding van actuele thema’s, zoals de revival van PPS en de nieuwe Nota Ruimte.

Bekijk programma