Het nut van het inschatten van risicos bij waarderen van vastgoed

Professor Peter Vanneck MRE MRICS is van oorsprong ondernemer en verzorgt samen met Prof. Philippe Janssens FRICS de SPRYG-basiscursus Taxatieleer. SPRYG sprak met hem over zijn visie op Taxatieleer

Van ondernemer naar docent Taxatieleer Het gebeurt niet vaak dat iemand zijn carrière start als ondernemer om later als docent te werken. Vanneck is zo’n uitzondering. Hij is verbonden aan de Antwerp Management School en Brownfield Capital Partners. We vroegen hoe dit gekomen is. Wat bleek: Vanneck rondde 12 jaar geleden zijn Master in Real Estate af aan de Antwerp Management School. Hij vertelt: “Ik kreeg de vraag of ik bereid was om de opleiding mee verder te ontwikkelen. Ik ging hierop in, omdat het aansloot bij wat ik professioneel deed en nog steeds doe. Zo ben ik vandaag de dag als vastgoed- en brownfield-(her)ontwikkelaar werkzaam. Maar daarnaast werk ik ook als consultant inzake risico- en beslissingsanalyses. Dit doe ik niet alleen voor de vastgoedwereld.”

In welke branches verzorgt Vanneck risicoanalyses? Vanneck antwoordt enthousiast: “Ik voer in samenwerking met een Amerikaans bedrijf opdrachten uit in verschillende markten in Europa, Azië en Afrika. Het gaat daarbij om klanten en bedrijven actief in onder meer de farma, de petrochemie, de mijnbouw en de financiële en energiesector, en in minder mate de bouw- en vastgoedsector. Het gaat telkens om heel verschillende werelden, maar de manier van risico-inschattingen maken en het nemen van beslissingen is steeds vergelijkbaar. De toepassing van dergelijke risico- en beslissingsanalyses in de vastgoedsector is tot op heden zelfs nog heel beperkt als dit vergeleken wordt met de werelden van bijvoorbeeld farmacie of petrochemie.”

Risico’s in de vastgoedsector We zijn toch wel benieuwd hoe hij dan naar de risico’s in de vastgoedbranche kijkt. En wat doet hij hiermee? Vanneck: “Ik werk met de zogenaamde Monte Carlo simulatie. Dat is eenvoudig gesteld een wiskundige techniek die aan de hand van software toelaat om begrippen uit de statistiek en de kansberekening in te bouwen in klassieke Excel modellen. Als gebruiker geef je daarbij de onzekerheden voor de input parameters in. Denk aan de bouwkosten: uit zes opgevraagde offertes blijken zes verschillende bouwkosten gekomen te zijn. Die worden in het systeem ingegeven. Vervolgens worden ook de onzekerheden van alle andere parameters in het systeem gebracht. De uitkomst wordt dan niet één exact getal maar een kansverdelingsfunctie die bijvoorbeeld aangeeft hoe vaak de waarde van de investering negatief zal zijn. Op basis van deze uitkomst kan men dan op een meer onderbouwde manier beslissen of het slim is om te investeren in een project of niet.”

Dit klinkt geavanceerd. Is dit een methode die al lang gebruikt wordt in de vastgoedbranche? Vanneck: “Het vakdomein Risico’s en Onzekerheden heeft een boost gekregen door de financiële crisis van 2008-2009. Banken en financiële spelers zijn verplicht geworden om hun risico’s beter in te schatten en dat sijpelt nu door naar andere domeinen. Sectoren als farmacie en petrochemie werkten al langer met dergelijke risicoanalyses. In de vastgoedsector komt het nog maar sporadisch voor, mede doordat het specifieke kennis vergt.”

Wat moet een taxateur met deze ontwikkelingen? Vanneck: “Dergelijke techniek is allicht makkelijker toepasbaar bij haalbaarheidsanalyses of grondwaarde- en rendementsberekeningen dan bij de klassieke waardering van vastgoedobjecten. Hoewel ook daar bij het inschatten van bijvoorbeeld toekomstige kasstromen de onzekerheden mee in rekening kunnen gebracht worden. Ook kunnen verschillende scenario’s op die manier mee in het model worden ingebouwd en mee in de berekening worden opgenomen. Het inbrengen van de vele onzekerheden vraagt echter experten om de berekeningen te doen en om uit te leggen wat de uitkomst, zijnde de gegenereerde kansverdeling, juist betekent in termen van risico met betrekking tot de haalbaarheid van een project of de waarde van een vastgoedobject. We kunnen als gewone mensen immers zo’n kansverdeling niet gemakkelijk begrijpen. Dat pikken onze hersenen niet. We begrijpen wel een getal, maar een kansverdeling is onlogisch. Dat vraagt van de taxateurs ook meer kennis en expertise in vakdomeinen zoals statistiek, kansberekening en econometrie.”

En wat betekent dit naar de taxatieleer op zich? Vanneck: “In de taxatieleer worden verschillende methodes gehanteerd voor het waarderen van vastgoedobjecten: de vergelijkende methode, de actualisatiemethode en de kostenbenaderingsmethode. Elk van deze methodes genereert een specifieke waarde, doch elke methode vertrekt van vaste aannames en cijfers, bijvoorbeeld de verwachtte huurinkomsten, de geschatte leegstand, een exit-yield en dergelijke. Hoewel deze cijfers meer en meer onderbouwd worden door een grondige marktanalyse, zit in deze cijfers geenszins de onzekerheid, en dus het risico, vervat. Hoger vernoemde risicoanalyse op basis van Monte Carlo simulatie laat toe om dergelijke onzekerheden mee op te nemen in de verschillende waarderingsmethoden.”

Hoe ziet de toekomst eruit voor taxatieleer? Vanneck: “De manier van schatten van het vastgoed moet meegaan met de manier waarop vastgoed in de toekomst verhandeld wordt. Daar verwacht ik dat een grote verandering zal gaan optreden. De consumenten zullen sneller wisselen van huis. Vergelijk dat met autodelen, of het concept Airbnb. Dit gaat ook gelden voor het gangbare gebruik van woningen: je neemt het recht op gebruik van de woning en verhandelt het na twee jaar gebruik. De professionele partijen gaan daarbij een belangrijke rol krijgen. Deze verandering wordt bovendien mede veroorzaakt doordat de prijzen in België vrij hoog zijn voor starters of jonge gezinnen. Daardoor krijgt de huurmarkt een impuls en zullen andere vormen van eigendom en gebruik ontstaan. Zo zijn er al enkele voorbeelden van erfpachtconstructies voor de residentiële woonmarkt.”

Boodschap voor cursisten Best ingrijpend en ingewikkeld wat Vanneck doet en ziet. Wat gaat hij daarvan meegeven aan de cursisten van de SPRYG-basiscursus Taxatieleer? Vanneck: “Ik vind twee dingen belangrijk voor mijn cursisten. Als eerste: Er is niet één waarde voor vastgoed. Er zijn verschillende waardes. Naast de cijfermatige waardes bestaan ook nog eens verschillende definities van waarde, bijvoorbeeld de marktwaarde, de investeringswaarde, de verzekerde waarde, en andere. Hoe interpreteert u die?

Daarnaast gaat het vaststellen van de vastgoedwaarde van een object verder dan louter de vergelijkende methode die door velen allicht gekend is. Ik wil de drie verschillende hoger vernoemde methoden behandelen en aangeven hoe ze praktisch te werk gaan. Deelnemers krijgen dus vooral inzicht in hoe een waarde op een vastgoedobject wordt gekleefd, zodat ze een beter beeld hebben en snappen wat een taxateur doet. Ik verwacht niet dat ze na de basiscursus als taxateur aan de slag gaan, maar wel dat ze snappen wat allemaal van invloed is op de waardering van vastgoed.”

Geschreven door Helma van den Berg, SPRYG Real Estate Academy